De Nederlandse naam voor de beagle is gewoon beagle. Het ras heeft in het Nederlands geen vertaalde naam gekregen, net als de labrador, de husky of de dalmatiër. In oudere Nederlandse boeken en in de jachtwereld kom je de beagle wel tegen als "Engelse brak" of simpelweg als "brak", maar dat is geen officiële rasnaam. Brak is een verzamelwoord voor kleine en middelgrote lopende jachthonden die op geur jagen, en de beagle is daar het bekendste Engelse voorbeeld van. Zoek je in een puzzel of quiz naar een Nederlands woord voor beagle, dan is "brak" meestal het antwoord dat gevraagd wordt. In het dagelijkse taalgebruik, bij de dierenarts, bij fokkers en bij de rasvereniging heet de hond echter altijd beagle.
Waar komt de naam beagle vandaan?
De herkomst van het woord beagle is niet met zekerheid bekend. De meest genoemde verklaring is dat het teruggaat op het Oudfranse woord "bégueule", wat zoiets betekent als "open keel" of "wijd open bek", een verwijzing naar het luide, doordringende geblaf dat deze honden tijdens de jacht laten horen. Een andere verklaring wijst op een Oudengels of Keltisch woord voor "klein", wat zou passen bij het formaat van de hond. Welke verklaring de juiste is, weten taalkundigen niet; de naam is in Engeland al eeuwen in gebruik voor kleine lopende honden die in meutes op hazen en konijnen jaagden.
Omdat het ras in Engeland is ontwikkeld en vandaar naar de rest van de wereld is verspreid, is de Engelse naam overal overgenomen. Dat is bij veel Britse rassen gebeurd. Ook in Duitsland, Frankrijk en Scandinavië heet de hond beagle. Wie meer wil lezen over de geschiedenis van het ras vindt een uitgebreid overzicht op Wikipedia.
Wat betekent "brak" dan precies?
Brak is een oud Nederlands woord voor een jachthond die het wild met zijn neus opspoort en het luid blaffend achtervolgt. Het woord is verwant aan het Duitse "Bracke" en het Franse "braque". In de kynologie, de leer van de hondenrassen, vormen de brakken een hele groep: denk aan de Duitse brakken, de Zwitserse laufhunden, de Franse bassets en de Engelse harrier en beagle. De internationale koepel van hondenorganisaties, de FCI, deelt al deze rassen in bij groep 6, de lopende honden en zweethonden.
Daarom werd de beagle vroeger in Nederland wel "Engelse brak" genoemd, om hem te onderscheiden van de brakken uit andere landen. Die aanduiding is uit het gewone taalgebruik verdwenen, maar leeft voort in puzzelwoordenboeken, oude jachtliteratuur en in de naam van sommige verwante rassen. Het is dus niet fout om te zeggen dat de beagle een brak is, maar het is wel een beschrijving van het type hond en niet de naam van het ras.
Waarom vragen quizzen en puzzels naar de Nederlandse naam?
Puzzelmakers zijn dol op woorden die kort zijn en weinig klinkers bevatten, en "brak" is daar een perfect voorbeeld van. In kruiswoordpuzzels en cryptogrammen kom je omschrijvingen tegen als "Engelse jachthond", "hond uit Engeland" of "beagle", en dan wordt het vierletterwoord brak verwacht. Omgekeerd kan "brak" als omschrijving staan met beagle als antwoord van zes letters. Ook in pubquizzen duikt de vraag op, vaak als instinker: veel mensen denken dat er een echte Nederlandse vertaling moet bestaan, terwijl het antwoord juist is dat de hond gewoon beagle heet.
Een tweede reden is dat puzzelwoordenboeken woorden lang vasthouden. Een term die in het dagelijks leven al tientallen jaren niet meer gebruikt wordt, blijft in zo'n lijst gewoon staan. Zo komen ook "brakhond" en "drijfhond" voor als omschrijving van een beagle, terwijl je die woorden in een modern hondenboek nauwelijks meer tegenkomt.
Wat voor hond is de beagle eigenlijk?
De beagle is een compacte, stevige hond met hangoren, een vrolijke uitstraling en een vacht die meestal driekleurig is in wit, zwart en bruin. Het is van oorsprong een meutehond, gefokt om urenlang in groepsverband sporen te volgen. Dat verklaart een aantal typische eigenschappen: een beagle is sociaal, houdt van gezelschap, heeft veel beweging nodig en heeft een neus die sterker is dan zijn gehoorzaamheid. Loslopen in een gebied met wild is voor veel beagles een uitdaging, omdat ze een geurspoor volgen zonder nog naar hun baas te luisteren.
In Nederland is de beagle een populaire gezinshond. Hij is vriendelijk tegen kinderen en andere honden, maar heeft wel een consequente opvoeding nodig. Ook staat het ras bekend om zijn eetlust; overgewicht is een veelvoorkomend probleem. Onafhankelijke informatie over het houden van een beagle, zoals beweging, voeding en gezondheid, vind je bij het Landelijk InformatieCentrum Gezelschapsdieren. Wie een pup overweegt, kan via de Raad van Beheer nagaan welke fokkers een stamboom afgeven en aan welke eisen zij moeten voldoen.
Hoe zit het met andere hondenrassen zonder Nederlandse naam?
De beagle staat niet alleen. Veel rassen die buiten Nederland zijn ontstaan, dragen hun oorspronkelijke naam: de golden retriever, de border collie, de jack russell terriër, de chihuahua, de shiba inu. Bij sommige rassen is de naam gedeeltelijk vertaald, zoals de Duitse herder of de Berner sennenhond. En er zijn rassen die wel een echte Nederlandse naam hebben omdat ze hier zijn ontstaan, zoals de Hollandse herder, de kooikerhondje, de stabij en de markiesje.
Voor eigenaren maakt het weinig uit: op een hondenveld in Nijmegen of waar dan ook roept niemand "brak, hier!". Maar wie een puzzel oplost, een quizvraag krijgt of in een oud boek over de jacht leest, weet nu hoe het zit. De Nederlandse naam voor de beagle is beagle, het puzzelantwoord is brak, en allebei zijn ze op hun eigen manier juist.